Bạn nhập cùng một ngày giờ sinh vào hai trang khác nhau, và nhận về hai lá số khác nhau. Chuyện này xảy ra thường xuyên hơn nhiều người nghĩ, và phản ứng đầu tiên thường là: bên nào sai?
Phần lớn trường hợp, không bên nào sai cả. Đó là khác quy ước. Bài này chỉ ra ba nguyên nhân hay gặp nhất và cách kiểm tra xem mình đang gặp cái nào.
Nguyên nhân một: mốc đổi ngày
Lịch can chi chia ngày thành mười hai giờ, và giờ đầu tiên — giờ Tý — trải từ 23:00 hôm trước tới 00:59 hôm sau. Nghĩa là nó bị mốc nửa đêm của lịch dương cắt làm đôi.
Với người sinh trong khoảng 23:00–23:59, câu hỏi đặt ra là trụ ngày lấy theo ngày nào. Có dòng tính sang ngày hôm sau. Có dòng giữ nguyên ngày hôm đó và chỉ đổi cách tính can của trụ giờ.
Hai cách cho hai lá số khác nhau, và khác không ít: đổi trụ ngày là đổi cả Nhật Chủ — chữ đại diện cho chính bạn.
Ảnh hưởng tới khoảng 4% người xem — tức những ai sinh trong khung một tiếng đó. Nếu bạn không sinh trong khung này, nguyên nhân nằm ở chỗ khác.
Nguyên nhân hai: múi giờ
Đây là nguyên nhân âm thầm nhất, vì không có dấu hiệu gì trên màn hình.
Nếu bạn sinh tại Việt Nam trước năm 1976: trong giai đoạn từ giữa những năm 1950 đến 1975, hai miền có lúc dùng hai múi giờ lệch nhau một giờ. Một hệ thống không hỏi nơi sinh sẽ phải đoán, và đoán thì có khi trúng có khi trượt.
Nếu bạn sinh ở nước ngoài: rất nhiều công cụ mặc định múi giờ Việt Nam cho mọi người dùng. Chúng tôi đã đo trên gần 3.700 ca sinh 1985–2005: áp nhầm giờ Việt Nam làm lá số khác đi ở 12,1% số ca với người sinh tại Nhật hoặc Hàn, 29,2% với Tây Âu, và 64,6% với Mỹ bờ Tây.
Đây là nguyên nhân đáng nghi nhất nếu bạn hoặc người thân sinh ở nước ngoài mà hai nơi cho kết quả vênh nhau.
Nguyên nhân ba: trường phái an sao
Riêng với Tử vi, đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
Các dòng Tử vi không hoàn toàn thống nhất với nhau về:
- Cách an một số sao — vị trí một vài sao phụ khác nhau giữa các dòng
- Cách tính đại hạn — có ít nhất hai cách khởi, cho ra hai lịch trình thời gian lệch nhau
- Bảng miếu vượng đắc hãm — cùng một sao ở cùng một cung, dòng này đánh giá là đắc địa, dòng kia đánh giá là hãm
- Có dùng Tuần, Triệt hay không và dùng theo cách nào
Vì thế hai lá số có thể cùng ngày cùng giờ, cùng cung Mệnh, nhưng khác nhau ở một vài sao — và phần luận đi theo sẽ khác.
Chúng tôi chọn quy ước nào
Chúng tôi cho rằng việc nói rõ mình theo cách nào có ích hơn nhiều so với việc khẳng định mình đúng. Ba lựa chọn của chúng tôi:
Mốc đổi ngày đặt ở 23:00. Từ 23:00 trở đi, ngày dùng để tính lịch là ngày hôm sau. Áp dụng thống nhất cho cả Tử vi lẫn Bát tự.
Múi giờ lấy theo nơi sinh. Sinh tại Việt Nam từ 1976 thì dùng giờ Việt Nam và không cần hỏi nơi sinh. Sinh trước 1976 thì hỏi tỉnh, thành. Sinh ở nước ngoài thì hỏi múi giờ nơi đó — chúng tôi không mặc định giờ Việt Nam cho bạn.
Không hiệu chỉnh chân thái dương thời. Dùng đúng giờ đồng hồ, cho cả hai môn, để hai sản phẩm không cho bạn hai giờ sinh khác nhau.
Trên công cụ lập lá số còn có phần cho bạn tự đổi thử một số quy ước và nhìn khác biệt bằng mắt — thay vì phải tin lời giải thích.
Làm sao biết mình gặp nguyên nhân nào
Một cách tự kiểm nhanh:
- Giờ sinh có nằm trong 23:00–23:59 không? Nếu có, nhiều khả năng là nguyên nhân một.
- Sinh trước 1976, hoặc sinh ở nước ngoài? Nếu có, nghi nguyên nhân hai. Kiểm bằng cách xem hai bên đang dùng múi giờ nào — bên nào không nói ra thì đó chính là dấu hiệu.
- Hai bên cho cùng cung Mệnh nhưng khác vài sao? Đó là nguyên nhân ba.
Nếu cả ba đều không phải, và khác biệt lớn, thì mới nên nghĩ tới chuyện có bên tính sai.
Điều đáng quan tâm hơn “bên nào đúng”
Mệnh lý không phải một môn có đáp án duy nhất được kiểm chứng bằng thực nghiệm. Nó là một hệ thống tri thức có nhiều dòng, hình thành qua nhiều thế kỷ, và các dòng ấy bất đồng ở đúng những chỗ như trên.
Vì thế câu hỏi hữu ích không phải “bên nào đúng” mà là “bên nào nói rõ mình đang làm gì”. Một hệ thống công bố quy ước của nó thì bạn kiểm tra được. Một hệ thống chỉ đưa ra kết quả và bảo bạn tin thì không.
Và dù theo quy ước nào, có một điều không đổi: lá số cho thấy xu hướng, không cho thấy định mệnh. Nó là điểm xuất phát để hiểu mình, không phải bản án đã tuyên.